Krzywa Wieża w Pizie – historia, ciekawostki, zwiedzanie

Krzywa Wieża w Pizie to jedna z najbardziej rozpoznawalnych dzwonnic na świecie, a jej przechył wynosi obecnie około 4 stopni. Ten charakterystyczny wygląd to skutek osadzenia budowli na zbyt płytkich fundamentach w miękkim podłożu. W artykule znajdziesz najważniejsze informacje o historii, architekturze, biletach i ciekawostkach.

Gdzie leży Krzywa Wieża w Pizie i jak do niej dotrzeć?

Dzwonnica stoi na rozległym placu Katedralnym, nazywanym Piazza dei Miracoli, czyli Placem Cudów. To miejsce w północno-zachodniej części Pizy, w regionie Toskania, a dokładny adres to Piazza del Duomo, 56126 Piza. Ta budowla razem z katedrą, baptysterium i cmentarzem Camposanto tworzy jeden z najważniejszych średniowiecznych zespołów religijnych w Europie.

Cały plac w 1987 roku trafił na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Budowę kompleksu rozpoczęto od katedry w 1064 roku, następnie w 1152 roku powstało baptysterium, w 1173 roku rozpoczęto dzwonnicę, a w 1277 roku cmentarz Camposanto.

Dojazd do Pizy jest możliwy na kilka sposobów:

• samolotem – lotnisko znajduje się około 3 km od Placu Cudów,
• pociągiem z Florencji, Rzymu, Mediolanu czy Cinque Terre,
• autobusem z okolicznych miejscowości,
• samochodem – podróż z Polski zajmuje około 15 godzin.

Dlaczego Krzywa Wieża w Pizie jest krzywa?

Budowę dzwonnicy rozpoczęto w 1173 roku jako samodzielną kampanilę katedry. Według źródeł kamień węgielny położono 9 sierpnia, choć część opracowań podaje rok 1174. Już po wzniesieniu trzech pięter konstrukcja zaczęła wyraźnie osiadać i odchylać się od pionu. Przyczyną była zbyt mała głębokość fundamentów – sięgały one zaledwie około 3 metrów – oraz miękki grunt z gliny, piasku i muszli, który nie mógł równomiernie utrzymać masy budynku.

Prace przerwano na blisko 100 lat, głównie z powodu konfliktów Pizy z innymi republikami morskimi, takimi jak Genua. Ta długa przerwa okazała się niespodziewaną pomocą, bo podłoże częściowo się ustabilizowało. Po wznowieniu robót w 1272 roku Giovanni di Simone dobudował kolejne trzy poziomy. Aby skorygować odchylenie, po stronie krótszej zaprojektował nieco wyższe piętra, ale dodatkowy ciężar sprawił, że wieża odchyliła się jeszcze bardziej. Ostatnią kondygnację z dzwonami ukończono w 1372 roku.

Jak budowa wpłynęła na przechył?

W trakcie stawiania kolejnych części środek ciężkości budowli przesuwał się, przez co kierunek odchylenia zmieniał się. Początkowo konstrukcja przechylała się na północ, potem na południe i właśnie tak pozostało do dziś. W XIX wieku odchylenie osiągnęło już ponad 5 stopni, a z czasem było jeszcze większe.

Jak powstrzymano osiadanie?

W 1990 roku wieża została zamknięta dla zwiedzających, ponieważ jej nachylenie osiągnęło 5,5 stopnia. Powstał wtedy międzynarodowy komitet, któremu przewodniczył profesor Michele Jamiolkowski z Politechniki Turyńskiej. Pierwsza metoda polegająca na sztucznym zamrażaniu podłoża nie przyniosła efektu. Ostatecznie zastosowano odsysanie gruntu po stronie północnej oraz dodano przeciwwagę w postaci ołowianych sztab o masie 900 ton.

Prace zakończono w 2001 roku, a wieża cofnęła się o około 40 cm. Jej odchylenie spadło z 5,5 stopnia do około 4 stopni. W 2026 roku zabytek pozostaje stabilny i jest udostępniany turystom. Dodatkowo od 2001 do 2023 roku budowla samoczynnie wyprostowała się o kolejne 4 cm.

Po zakończonej stabilizacji w 2001 roku wieża cofnęła się o około 40 cm i zmniejszyła swoje odchylenie z 5,5 stopnia do około 4 stopni.

Jak wygląda architektura Krzywej Wieży?

Wieża ma osiem kondygnacji i powstała na planie okręgu o średnicy 15,5 metra. Całkowita wysokość po stronie wyższej wynosi 56,60 metra, a po stronie niższej 55,80 metra. Budowla waży około 14 700 ton i została wzniesiona głównie z białego marmuru, z dodatkiem wapienia i kamienia.

Dolna kondygnacja tworzy podstawę, kolejnych sześć otaczają ażurowe kolumny, a najwyższa pełni funkcję dzwonnicy. Styl określa się jako romański, choć w ostatnim poziomie widoczne są już elementy gotyckie. Na szczycie znajduje się siedem dzwonów, a dojście prowadzi przez 251 nierównych stopni wewnątrz budowli.

Jak zaplanować zwiedzanie Krzywej Wieży w Pizie?

Zwiedzanie samej wieży trwa około 30 minut, a przed wejściem turyści przechodzą kontrolę bezpieczeństwa podobną do lotniskowej. Na górę prowadzą kręte schody liczące 251 stopni, a z tarasu roztacza się panorama Placu Cudów.

Ile kosztują bilety i jak je kupić?

Bilety najlepiej rezerwować wcześniej online, bo liczba miejsc na daną godzinę jest ograniczona. Wejściówka jest przypisana do konkretnego dnia i godziny – spóźnienie oznacza utratę biletu. Ceny przedstawiają się następująco:

Dzieci i młodzież nie mają biletów ulgowych. Wstęp bezpłatny przysługuje jedynie osobom z niepełnosprawnościami wraz z towarzyszem, ale taki bilet można odebrać tylko w kasie po okazaniu dokumentu.

Jakie są zasady wstępu?

Na wieżę nie mogą wejść dzieci poniżej 8. roku życia. Młodzież w wieku od 8 do 18 lat musi pozostawać pod opieką osoby dorosłej. Krzywa Wieża nie jest przystosowana do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością.

Przed wizytą większe bagaże i plecaki trzeba zostawić w przechowalni. Wejście bezpłatne dla osób z niepełnosprawnościami jest możliwe wyłącznie przed godziną 10:00 lub w dwóch ostatnich godzinach przed zamknięciem.

Jakie są godziny otwarcia?

Kompleks Duomo jest zwykle otwarty od 9:00 do 18:00, a latem wieżę można zwiedzać nawet do 22:00. Katedra najczęściej przyjmuje odwiedzających od 10:00 do 18:00. Godziny zmieniają się w zależności od sezonu, dlatego warto sprawdzić je przed przyjazdem.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Według legendy w 1600 roku Galileusz zrzucał z wieży kule różnej masy, aby pokazać, że czas spadania nie zależy od masy ciała. Historycy często kwestionują tę opowieść, ale nadal jest ona mocno związana z historią budowli.

W czasie II wojny światowej wieża służyła niemieckim żołnierzom jako punkt obserwacyjny. Amerykański żołnierz Leon Weckstein otrzymał rozkaz obserwacji, ale nie dał sygnału do ostrzału artyleryjskiego, prawdopodobnie celowo ratując zabytek przed zniszczeniem.

Wieża przetrwała co najmniej cztery duże trzęsienia ziemi. Miękki grunt, który odpowiada za jej przechył, paradoksalnie amortyzował wstrząsy i chronił konstrukcję przed zawaleniem. W 1934 roku Benito Mussolini nakazał wstrzykiwanie betonu w fundamenty, co zamiast pomóc, jeszcze pogłębiło odchylenie. Obecnie siedem dzwonów jest rzadko używanych, by wibracje nie wpływały na stabilność budowli.

W samej Pizie znajduje się też kilka innych krzywych budowli, między innymi dzwonnica kościoła San Nicola. Mimo to najsłynniejsza pozostaje ta na Placu Cudów.