Największy wodospad na świecie – gdzie się znajduje?

Za najwyższy lądowy wodospad świata uznaje się Salto Angel w Wenezueli – jego całkowita wysokość wynosi 979 metrów. Jeśli natomiast uwzględnimy zjawiska podwodne, rekordzistą jest katarakta w Cieśninie Duńskiej, w której woda opada o 3500 metrów. W artykule wyjaśniam, gdzie dokładnie znajdują się oba te miejsca i jak porównuje się wodospady.

Co decyduje o wielkości wodospadu?

Termin „największy wodospad” bywa mylący, ponieważ nie istnieje jedna uniwersalna miara. Specjaliści biorą pod uwagę wysokość, szerokość, objętość przepływu oraz powierzchnię spadającej wody. Każdy z tych parametrów może wskazać innego rekordzistę.

Niagara ma średni przepływ około 2400 m³/s i składa się z trzech części, ale pod względem wysokości ustępuje wielu mniej znanym wodospadom. Wodospad Wiktorii wyróżnia się z kolei szerokością sięgającą 1708 metrów, a system Iguazu tworzy aż 275 oddzielnych kaskad na odcinku około 2,7 kilometra.

Gdzie leży najwyższy wodospad lądowy?

Salto Angel znajduje się w południowo-wschodniej części Wenezueli, na terenie Parku Narodowego Canaima. Woda spada z płaskowyżu Auyantepui, który w języku ludu Pemon oznacza „Diabelską Górę”. Całkowita wysokość wodospadu to 979 metrów, a najdłuższy pojedynczy odcinek spadku liczy 807 metrów.

Salto Angel ma 979 metrów całkowitej wysokości, z czego najdłuższy swobodny spadek wynosi 807 metrów.

W zestawieniach wysokości kolejne miejsca zajmują Tugela w Republice Południowej Afryki (948 m), Cataratas las Tres Hermanas w Peru (914 m), Olo’upena na Hawajach (900 m) oraz Yumbilla w Peru (896 m).

Tym samym Salto Angel przewyższa około dziewiętnastokrotnie wysokość Niagary. W porze deszczowej spadająca woda zamienia się częściowo w mgłę, którą można odczuć nawet kilometr od podstawy.

Skąd pochodzi nazwa Salto Angel?

Miejscowe plemiona znały wodospad od setek lat i nazywały go Kerepakupai Merú, co tłumaczy się jako „wodospad najgłębszego miejsca”. Pierwsze udokumentowane dotarcie do niego przypisuje się wenezuelskiemu badaczowi Ernesto Sanchezowi La Cruz w 1910 roku.

Międzynarodową sławę wodospad zyskał jednak dzięki amerykańskiemu pilotowi Jamesowi „Jimmie” Angelowi. W 1937 roku próbował on wylądować na płaskowyżu, ale jego maszyna ugrzęzła w błotnistym terenie. Angel wraz z żoną i jednym towarzyszem przedzierał się przez dżunglę przez 11 dni.

Wrak samolotu pozostał na górze ponad trzy dekady, zanim trafił do muzeum lotnictwa w Maraca. Prochy pilota rozsypano nad wodospadem w 1960 roku, zgodnie z jego wolą.

Jak dotrzeć do Salto Angel?

Wodospad leży w gęstej dżungli, dlatego wyprawa wymaga kilku etapów:

1. przelot do miejscowości Canaima z większych miast Wenezueli, na przykład z Caracas,
2. transport łodzią przez dopływ rzeki Caroni – możliwy szczególnie w porze deszczowej,
3. częściowe przejście pieszo, gdy poziom wody jest zbyt niski,
4. wędrówka dżunglą do punktu widokowego Mirador Laime, skąd widać całą kaskadę.

Trasa nie jest dostępna dla każdego, ale właśnie ta izolacja chroni wodospad przed masową zabudową turystyczną.

Kiedy wodospad wygląda najefektowniej?

Największą objętość wody Salto Angel osiąga w porze deszczowej, która trwa od czerwca do grudnia. Wtedy kaskada rozlewa się szerzej i robi największe wrażenie. W porze suchej przepływ potrafi być minimalny, a niektóre partie wodospadu zanikają.

Czy podwodny wodospad może być największy?

Jeśli do klasyfikacji włączy się zjawiska zachodzące pod powierzchnią oceanu, to największym wodospadem na Ziemi jest katarakta w Cieśninie Duńskiej. Znajduje się ona między Grenlandią a Islandią. Woda opada tam na głębokość 3500 metrów.

Katarakta rozciąga się na szerokość około 480 kilometrów i przepływa przez nią ponad 3,5 miliona metrów sześciennych wody na sekundę. To wartości nieporównywalne z żadnym wodospadem lądowym.

Podwodna katarakta w Cieśninie Duńskiej opada o 3500 metrów, ma około 480 kilometrów szerokości i przepływa przez nią ponad 3,5 miliona metrów sześciennych wody na sekundę.

Powstała ona podczas ostatniej epoki lodowcowej, a proces jej formowania trwał około 6000 lat.

Jak działa podwodny wodospad?

Zjawisko wynika z różnic temperatury i gęstości wody. Zimna, gęstsza woda z Morza Grenlandzkiego napotyka cieplejsze i lżejsze masy z Basenu Irmingera, będącego częścią północnego Atlantyku.

Cięższa woda opada, następnie przepływa przez ogromną podwodną krawędź i tworzy potężny, choć niewidoczny z powierzchni nurt. Prędkość przepływu wynosi zaledwie około 0,5 metra na sekundę, ale skala pionowego ruchu mas wody jest ogromna.

Czy kataraktę można zobaczyć?

Katarakta w Cieśninie Duńskiej pozostaje poza zasięgiem ludzkiego wzroku. Jej istnienie potwierdzają wyłącznie specjalistyczne pomiary naukowe. Bez zaawansowanych technologii zjawisko to jest praktycznie niemożliwe do zaobserwowania.

Które wodospady przodują w objętości i szerokości?

Wodospad Wiktorii, położony na granicy Zimbabwe i Zambii, tworzy największą ciągłą taflę spadającej wody na świecie. Jego szerokość sięga 1708 metrów, a wysokość 108 metrów. Średni przepływ przekracza 1000 m³/s, a w szczycie powodziowym dochodzi do 12 800 m³/s.

System Iguazu na granicy Argentyny i Brazylii składa się z 275 kaskad rozciągniętych na długości około 2,7 kilometra. Najwyższy punkt, Diabelska Gardziel, ma 82 metry wysokości. To najrozleglejszy kompleks wodospadów na Ziemi.

Pod względem objętości przepływu rekordzistą są Wodospady Livingstone’a na rzece Kongo. Średni roczny przepływ dolnych bystrzy w tym rejonie szacuje się na około 42 000 m³/s. Dla porównania Niagara ma średnio 2400 m³/s, choć jej sława jest znacznie większa.

Porównanie pięciu wodospadów o różnych typach rekordów prezentuje poniższa tabela.

Warto pamiętać, że dane o przepływie i wysokości mogą się różnić w zależności od metody pomiaru i pory roku.

Jakie wodospady warto zobaczyć w Europie?

W Europie również można oglądać efektowne kaskady. Za najwyższy wodospad kontynentu uchodzi Vinnufallet w Norwegii o wysokości 865 metrów, położony w pobliżu miejscowości Sunndalsøra. Niektóre zestawienia wskazują też na wodospady Krimml w Austrii, których łączny spadek wynosi 385 metrów.

Na Islandii uwagę przyciąga Skógafoss, mający ponad 60 metrów wysokości. Kaskada spływa po czarnych kamieniach, a w słoneczne dni w wodnej mgle pojawia się tęcza. W Chorwacji na terenie Parku Narodowego Jezior Plitwickich znajduje się około 90 wodospadów, z których najwyższy – Veliki Slap – liczy 78 metrów.

W polskich Tatrach warto pamiętać o Siklawie w Dolinie Roztoki. Jej wysokość szacuje się na 65–70 metrów, a woda spływa po progu skalnym pod kątem około 35 stopni. Najbardziej okazale prezentuje się po obfitych opadach i wiosennych roztopach.